25 Ağustos 2019
Yusufeli Atatürk Anıtı

Yusufeli Atatürk Anıtı

03 Ağustos 2017 251

YUSUFELİNİN İLK HEYKELLERİ
İlçenin tarihine baktığımızda Kazım Karabekir Paşa ve Halit Paşanın bu bölgede komutanlık yaptıkları ve bizlere, dedelerimizden dinlediğimiz birçok kahramanlık hikayeleri bıraktıklarını görürüz. Bölge insanı da Mustafa Kemal Paşanın silah Arkadaşları olan bu komutanların adlarını onlara duydukları sevginin tezahürü olarak okul, cami ve mahallelere  vermiştir.
Yusufeli Belediyesi, ilçe halkının bu hassasiyetini gözeterek, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları Kazım Karabekir ve Halit Paşa heykellerini yaparak ilçeye anıt heykeller kazandırdı. 30-40 yıl önce yapılan Belediye parkı içerisindeki Atatürk büstü yıprandığı için eskisinin yerine, yeni ve daha görkemli bir anıt kurmak gerekiyordu. Askeri kıyafetleri ile büyük komutan ve devlet adamı Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve kurtuluş savaşındaki başarılarıyla milletimizin gönlünde sarsılmaz yeri olan Kazım Karabekir ve Halit Karsıalan Paşa, sembolik de olsa anıt eserle anılacak.
Anıt heykellerin bulunduğu alana belediye tarafından daha önce parke döşenmiş ve çevresinde de tadilat yapılmıştı.
 
PROJE  DÖKÜMANI
 
01- Projenin Adı:  “YUSUFELİ ATATÜRK ANITI” 
 
02- Projenin Yeri ve Süresi: Yusufeli Atatürk (M. Kemal Atatürk, Kazım Karabekir Paşa ve Halit Paşanın) Anıt heykelinin yapılacağı yer ekli Krokide belirtildiği gibi Yusufeli Belediyesi Park alanı içerisindeki alandır.
 
01/ 05/2011-01/08/2011 tarihleri arasında yapılması planlanmaktadır.
 
03- Uygulayıcı Kuruluş veya Firma: Yusufeli Belediye Başkanlığı adına Eyüp AYTEKİN Yusufeli Belediye Başkanı
 
04- Projenin Kısa Tanıtımı: 
Yusufeli Atatürk Anıtında yer alacak tarihi şahsiyetler hakkında kısa bilgiler.
 
Mustafa Kemal Atatürk
 Mustafa Kemal, 1881 yılında, Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı bir vilayet olan Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım'dır. Babasını küçük yaşta kaybettikten sonra ilkokulu Selanik'te Şemsi Efendi Mektebi (İlkokul)'nde okudu. Öğrenimini Selanik Askeri Rüştiyesi(ortaokul) ve Manastır Askeri İdadisi(Lise)'nde sürdürdü. 1899'da girdiği İstanbul Harbiye Mektebi'ni 1902 yılında piyade teğmeni rütbesiyle, Harp Akademisi'ni de 1905'te kurmay yüzbaşı rütbesiyle bitirdi. Atatürk, yalnızca komutan değil, aynı zamanda gerçekleştirdiği devrimler ile de dahi bir devlet adamıdır. 57 yıl süren yaşamının büyük kısmında, milletinin ve vatanının bağımsızlığı ve mutluluğu için yılmadan çalıştı ve girdiği her mücadeleden zaferle çıktı. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu, cesur ve unutulmaz önderi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938'de aramızdan ayrıldı. 
Heykel Pozisyonu: Ana kaidede, önde, birebir boyutlandırılmış şekilde yer alacaktır. 
Kazım Karabekir Paşa 
1882 yılında İstanbul'da doğdu. İlköğrenimini İstanbul, Van, Harput ve Mekke'de tamamladıktan sonra, 1896'da İstanbul Fatih Askeri Rüştiyesi'ni, 1899'da Kuleli Askeri İdadisi'ni, 1902'de Harbiye Mektebi'ni ve 1905'te de Erkân-ı Harbiye Mektebi'ni bitirerek yüzbaşı rütbesiyle orduya katıldı.
1918'de Erzincan ve Erzurum'u Ermenilerden ve Ruslardan geri aldı. Ardından Sarıkamış, Kars ve Gümrü kalelerini ve Karakilise'yi (Karaköse) kurtardı. Aynı yıl mirliva (tümgeneral) oldu.
Kurtuluş Savaşı'nda Edirne milletvekilliği ve Doğu cephesi komutanlığı yaptı. Ermenilerin eline geçen Sarıkamış, Kars ve Gümrü kalelerini geri alarak 15 Kasım 1920'de Ermeni ordusunu yendi. Kars’ın alınmasıyla ferikliğe (korgeneral) yükseldi. Rus Sovyet Sosyalist Federe Cumhuriyeti ve Kafkasya hükümetleriyle Kars Antlaşması görüşmelerini yürüttü. Kurtuluş Savaşı'nın bitiminden sonra I. Ordu müfettişliğine atandı. 
1923'te İstanbul milletvekili oldu. 1924'te, TBMM'deki Dörtler Grubu'nu destekledi. Ardından askerlikten ayrılarak Halk Fırkası'ndan istifa etti. 
17 Kasım 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın başkanlığına seçildi. Siyasi yaşamına on iki yıllık aradan sonra, 6 Ocak 1939'da İstanbul milletvekili olarak devam etti. 1946'da TBMM başkanlığına seçildi ve bu görevde iken öldü (26 Ocak 1948). 
      Heykel Pozisyonu: Mustafa Kemal Atatürk’ün ön cepheden görünüşüne göre sağında kırk beş derece sola dönük, elli santimetre arkada.
Halit Paşa
1883 yılında İstanbul Beşiktaş’ta doğdu. Ahmet Efendi’nin oğludur.  14 Ocak 1901’de Harp Okulu’na girip, 22 Ağustos 1903’te Teğmen olarak mezun oldu. 22 Temmuz 1908’de Kıdemli Üsteğmenliğe terfi etti. 10 Mayıs 1917 tarihinde Garbi Dersim Komutanlığı’na atandı. 1918 başında Dersim, Erzincan, Nene hatun ve Erzurum’u geri aldı. İslam Ordusu’nun 3. Fırka Komutanlığı’na atanarak, Batum Muharebesi’ne katıldı. Fırkası ile Ahıska’yı muhasara ederek Ahikelek’in kuzeyini zapt etti.
27 Eylül 1920’de Ermenistan üzerine yapılan harekâtta başarı kazandı. Başarısı nedeniyle 6 Aralık 1920’de Albaylığa yükseltildi Kütahya ve Eskişehir’in kurtarılma savaşlarına ve Sakarya Savaşı’na katıldı. Tekrar Kocaeli Grup Kumandanlığı’na atandı. 26 Ağustos 1922’deki Büyük Taarruzda düşmanın kuzey grubuna, Gemlik, Mudanya, Bandırma istikametinde saldırılar yaparak düşman kuvvetlerini tutsak alıp, kaçış düzenlerini bozdu. Bu hizmeti nedeniyle 31 Ağustos 1922 tarihinde Tümgeneral oldu. I.Dünya Savaşı ve İstiklal Savaşı sırasında Gümüş Liyakat, Gümüş İmtiyaz, Altın Liyakat, Altın İmtiyaz, 3.Rütbeden Kılıçlı Osmanlı ve İstiklal Madalyası ile Avusturya ve Afganistan’ında birer madalyasına sahiptir. Kocaeli Grup Komutanı bulunduğu sırada TBMM’nin II. Dönem seçimlerine katıldı.5 Temmuz 1923’te yapılan seçimde Ardahan’dan milletvekili seçildi Kocaeli’nden Kars’a, Artvin’den Gümüşhane’ye, Erzurum’dan İzmir’e, Tunceli’den İstanbul’a, Yemen’den Trablusgarp’a koşuşturmuş bir komutandı Halit Paşa… Yiğit askerlere karşı baba gibi şefkatli bir insandı Halit Paşa… Düşmanlarını sağ tarafında taşıdığı “Namuslu” diye adlandırdığı tabancasıyla, vurabilecek kadar kararlı bir askerdi Halit Paşa… Cephede düşmanla savaşırken askerlerine “Oğlum vatan bizimdir, kaçan haindir…” diye haykıran cesur bir yürekti Halit Paşa…
Yöremizde Çoruh Müfreze komutanı olarak efsaneleşmiş, halk tarafından ona karşı sevginin bir ifadesi olarak birçok yere  onun adı verilmiştir. ( Halit Paşa İÖO, Halit Paşa Camisi, Halit Paşa Gabanı gibi)
 
Heykel Pozisyonu: Ön cepheden bakıldığında Mustafa Kemal Atatürk’ün sağında kırk beş derece sağa dönük Atatürk’ün elli santimetre arkasında.
 
M. Kemal Atatürk, Kazım Karabekir Paşa ve Halit Paşanın Anıt heykellerinin yapılma gerekçesi
 
          1878-1918 yıları arası 40 yıl süren Rus işgali sonrası İngiliz işgali başlaması ile  Mondros Antlaşmasının  5.Maddesi gereği işgale karşı direnen Milislerin elinden silahları alındı. İngiliz generali Ravtenson Kazım Karabekir’e çektiği telgraf ile ordusunu terhis etmesini istese de Karabekir bunu kabul etmeyerek 19 Mayıs 1919’da Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk Türk yurdunun düşman işgalinin kurtuluşu için Samsun’da ele aldığı meseleyi Havza ve Amasya Genelgeleri ile birleştirerek Doğu Anadolu’da 23 Temmuz’da topladığı Erzurum Kongresi ile yöre halkını emperyalist İngilizler ve piyonu Ermenilerin niyetlerine karşı birleştirdi.
        Halit Paşa ise,  Mondros'tan sonra Kazım Karabekir Paşa ile 15. Kolordu komutanlığına gelerek İslam Tümeni'nden kalan kuvvetlerin bir savunma çekirdeği haline getirilmesini sağlayarak Milli mücadele dönemi başında Erzurum Kongresi'nde Trabzon delegelerinin Mustafa Kemal'e karşı çıkmalarını, aldığı yıldırma tedbirleriyle önledi. Kurtuluş Savaşı'nın ilk yıllarında Kafkas Cephesinde komutanlık yapan Halit Paşa, Ardahan, Posof ve Artvin'in Rus işgalinden kurtulmasını sağladı. Halit Paşa Doğu Anadolu ve Artvin’de Ruslarla çarpışıp bunları güzel yurdumuzdan atmak için sivil halkı da resmi askerlerle birleştirip Rus ve Ermenilere karşı kahramanca çarpışıp güzel ilimizden bu hainleri çıkarmıştır. Kurtuluş savaşı kahramanlarından biri olan Halit Paşa Çoruh müfreze komutanı olarak görev yapmıştır. Binbaşı Halit Paşa İlçemiz olan Yusufeli’ne kadar gelmiş dağ ve köylere yerleşen Rus ve Ermenileri buralardan çıkarmıştır.
       Cumhuriyetimizin kurucusu M.Kemal Atatürk’e yöremizin kurtuluş mücadelesinde bölge komutanı olan Kazım Karabekir Paşa ve Çoruh müfreze komutanı olarak görev yapan Binbaşı Halit Paşa’ya yöre insanının takdir ve minnet duygularını anıtlaştırmak istiyoruz.
 
 
ANIT HEYKEL FOTOĞRAFLARI İÇİN TIKLAYINIZ